Zasady leżące u podstaw rozwiązań
W miarę jak świat staje się coraz bardziej zglobalizowany pod względem gospodarczym, pojawiły się pewne zasady wyjaśniające fiskalne relacje korporacji z państwami narodowymi, które stały się inspiracją dla propozycji politycznych mających na celu poprawę sytuacji. Zasada lojalności ekonomicznej45 “wymaga, aby każdy, kto uzyskuje znaczące korzyści ze wspólnoty ekonomicznej, płacił podatek na rzecz tej wspólnoty”46. Dietsch nazywa tę zasadę “zasadą członkostwa”, ponieważ określa ona, w którym kraju lub krajach jednostka lub korporacja podlega opodatkowaniu i tym samym jest “członkiem”. Zasada członkostwa stwierdza, że “osoby fizyczne i firmy powinny być postrzegane jako członkowie [i płacić podatek] w tych krajach, w których korzystają z usług publicznych i infrastruktury”47. Zasada lojalności ekonomicznej, jeśli jest logicznie przestrzegana, powinna wykluczać konkurencję podatkową, ponieważ KTN nie mogą prowadzić działalności gospodarczej w kraju o wysokich podatkach, przenosząc jednocześnie zyski do jurysdykcji o niskich lub zerowych podatkach lub do “rajów podatkowych”. Jednakże, jak widzieliśmy, nie zawsze tak się dzieje z powodu niedopasowania i luk w systemach podatkowych poszczególnych krajów.
Drugą zasadą jest zasada narodowej dzierżawy48. Ponieważ z pozycji internacjonalistycznej państwa są uprawnione do kontrolowanych przez siebie produktywnych czynników ekonomicznych, takich jak kapitał, zasoby naturalne i technologiczne, są one również uprawnione do czerpania korzyści z produktywnego wykorzystania tych czynników. Mogą to robić poprzez pobieranie czynszu, innymi słowy poprzez opodatkowanie jednostek i KTN, które tworzą wartość poprzez produktywne wykorzystanie czynników ekonomicznych na ich terytorium. Zgodnie z tą logiką, przerzucanie zysków, na przykład poprzez błędną wycenę transferu, uniemożliwia państwom opodatkowanie wartości ekonomicznej pochodzącej z zasobów, do których są uprawnione.
Wreszcie istnieje zasada, która mówi, że podatki powinny być płacone tam, gdzie powstaje wartość. Nie wystarczy jednak powiedzieć, że działalność jest opodatkowana tam, gdzie powstaje wartość dodana. Ze względu na charakter globalnych łańcuchów wartości, rozkład wartości dodanej w GVC jest niekorzystny dla krajów o niskich dochodach, ponieważ jeśli KTN są opodatkowane tam, gdzie tworzą wartość, będą one w większości opodatkowane w krajach OECD o wysokich dochodach, gdzie odbywa się produkcja, a nie sprzedaż. Kraje o niskich dochodach, generalnie prowadzące działalność gospodarczą o niskiej wartości dodanej, otrzymują wtedy tylko niewielką część podstawy opodatkowania, jeżeli w ogóle ją otrzymują, podczas gdy kraje OECD o wysokich dochodach, generalnie prowadzące działalność gospodarczą o wysokiej wartości dodanej, otrzymują dużą część podstawy opodatkowania49.
