Zmniejszenie podatków od korporacji w połączeniu ze słabymi systemami poboru podatków (które same są dodatkowo osłabione przez niewystarczające dochody) oznacza, że kraje południowe mają ograniczone możliwości pozyskiwania dochodów. Jedną z jedynych metod, jaka im pozostała, jest więc opodatkowanie zwykłych ludzi. Ze względu na charakter wielu społeczeństw Południa, w których sektor nieformalny jest duży, a populacje wiejskie również zazwyczaj znaczne, co utrudnia sprawne pobieranie podatków, rządy wdrażają regresywne podatki od ludności poprzez VAT, aby zapewnić maksymalne generowanie dochodów. Podatek regresywny to podatek nałożony w taki sposób, że stawka podatkowa maleje wraz ze wzrostem kwoty podlegającej opodatkowaniu. Mają one zazwyczaj regresywny wpływ na równość dochodów31. Dzieje się tak pomimo tego, że ludność wiejska i osoby z sektora nieformalnego są tymi, których najmniej stać na płacenie podatku VAT. To właśnie te populacje wydają znacznie większy procent swoich minimalnych dochodów na podstawowe towary i usługi, które są obciążone podatkiem VAT, niż populacje o znacznie większych dochodach. Do tego dochodzi fakt, że progresywne podatki od nieruchomości i inne podatki od majątku są trudne do wprowadzenia z powodów politycznych32, a progresywne podatki od dochodu i zysków kapitałowych są stosunkowo łatwe do uniknięcia lub uchylania się33.
Unikanie opodatkowania zmniejsza przewidywalność dochodów
W krajach, które nie mają stabilnej bazy podatkowej, wpływy z podatków są mniejsze i nieprzewidywalne, co utrudnia realizację funkcji wymienionych w części pierwszej, jak również posiadanie dochodów niezbędnych do wydatkowania na infrastrukturę i usługi publiczne. Bez tej przewidywalności dochodów w przyszłości, zdolność do planowania przyszłego rozwoju kraju jest nieco osłabiona. Na przykład kwestie takie jak walka z HIV, walka z malarią i wysoka śmiertelność matek i niemowląt wymagają niezawodnego, długoterminowego finansowania ze strony rządu. Zasada ta jest widoczna w Boliwii, gdzie od 2005 r. rząd tego kraju odwraca politykę prywatyzacji zawartą w narzuconym przez MFW programie dostosowania strukturalnego (pożyczki z warunkami). Rząd dążył do zmiany struktury opłat licencyjnych i podatków stosowanych wobec korporacji międzynarodowych (MNCs), co było posunięciem generującym zwiększone dochody rządu z wydobycia ropy i gazu. Dzięki temu rząd zyskał większą przestrzeń fiskalną i mógł zwiększyć wydatki na usługi społeczne, w tym emerytury, opiekę zdrowotną i edukację.
Unikanie opodatkowania wpływa na przestrzeganie przepisów podatkowych w kraju
Unikanie opodatkowania może również wpływać na przestrzeganie przepisów podatkowych. Dzieje się tak dlatego, że przekonanie, iż podatki obywateli są dobrze wykorzystywane i że inne podmioty gospodarcze nie unikają w nieuczciwy sposób swoich obowiązków podatkowych, jest kluczowe dla zapewnienia przestrzegania przepisów podatkowych. Klasyczne badania nad przestrzeganiem przepisów podatkowych wykazały, że przestrzeganie przepisów zależy pozytywnie od (i) postrzeganego lub oczekiwanego poziomu redystrybucji oraz (ii) oczekiwań osób fizycznych dotyczących poziomu przestrzegania przepisów przez innych34. Wykazano już, że unikanie opodatkowania zmniejsza dostępne dochody w krajach Globalnego Południa, zmniejszając zdolność do redystrybucji, a następnie prawdopodobnie wpływając na przestrzeganie przepisów podatkowych w krajach dotkniętych tym problemem. Ponadto poziom przestrzegania przepisów jest dramatycznie osłabiony przez brak międzynarodowych środków mających na celu rozwiązanie problemu uchylania się od płacenia podatków przez raje podatkowe i firmy wielonarodowe. Podkreśla to wadę istniejącego konsensusu podatkowego, który nie pozwala na bezpośrednią redystrybucję bogactwa, a tym samym wspiera samonapędzający się cykl zmniejszonego przestrzegania przepisów podatkowych. Istnieją dowody wskazujące, że rozmiar szarej strefy zależy bezpośrednio od poziomu “morali podatkowych”, czyli przekonania o wnoszeniu wkładu w społeczeństwo poprzez płacenie podatków35.
